Mixen, tips en tricks deel 1.

geachte lezers en followers,

Ik wil me allereerst excuseren voor mijn afwezigheid, ik hoop dat jullie kunnen begrijpen dat ik op sommige momenten geen tijd heb om een uitgebreid blog te schrijven…en ja, klopt, het is alweer een week geleden dat er een blog gepost is, maar heb ondertussen de tijd genomen om Kabel z’n EP te mixen, een workshop tussendoor in Boxmeer te geven, wat voorbereidingen te treffen voor m’n andere nieuwe bezigheden en daarnaast als het uitkwam ff slapen.

Nee, ik vertik het om te zeggen dat het nooit meer zal gebeuren, want je moet wel stilstaan bij het feit; om dit allemaal te kunnen schrijven zal er ook gewerkt moet worden in de praktijk! Kennis komt door lezen, het beoefenen en uitproberen in de praktijk zoals je al meerdere hebt gelezen, remember?

Anyway, na een masteringsessie bij een bevriende studio (BigMouth Nijmegen) vandaag moet ik eerlijk bekennen toch weer enkele afluistering probleempjes gehoord te hebben in 2 producties van ondertekende. JA, ik schrijf natuurlijk ook niet voor niets dat akoestiek en je oortjes  hele belangrijke factoren zijn zo niet je allerbelangrijkste factoren als je wilt gaan produceren. En zo werd ik dus weer geconfronteerd met m’n eigen sores (lucky me!). Aan de ene kant was dit best teleurstellend, aan de andere kant weet ik nu dat er nog wel het een en ander aan te passen valt, en dus gelukkig nog vooruitgang hoor! Je raadt het al, ben nu dus deze 2 producties aan ’t analyseren  en aanpassen aan de hand van de andere producties die wel goed waren.

Maar goed, nu terugkomende op het blog, deze keer dus: mixen!

Als je van plan bent om binnenkort een album op te nemen met je rapgroep, band, zanger of zangeres lees dit blog aandachtig door, misschien helpt ’t je wel de juiste keuzes en beslissingen te maken tijdens het creeeren, opnemen en mixen van je producties.

Mixen is een vak apart, het staat los van muziek creatie en opname, of toch niet?               Als je een producer wilt worden moet je al deze facetten doorlopen en beheersen, geloof me het is geen makkelijke task zeker in het begin als je nog aan het proberen bent en alles al heel gauw vet klinkt (voor jouw oren)…Sterker nog, al ben je er al jaren mee bezig er is altijd wel een of andere verbetering in een mix aan te brengen, thans, bijna altijd wel. Mixen is dus eigenlijk aan de ene kant een wetenschap o.a. van hoe studio apparaten dan wel plug-ins werken (techniek) en aan de andere kant een smaakgebonden kwestie. En wat smaak betreft is er geen vaste regel, zeker niet als je je eigen sound probeert te creëren en deze op elke luisterplek nagenoeg hetzelfde wilt laten klinken. En wat is een ‘goede’ mix? Een hele cleane mix, die fris klinkt? Een viezig klinkende maar toch pompende mix? Een doffere minder pijn aan je oren mix? Een bescheiden doch aangenaam warm klinkende mix? Mja? Jij mag het zeggen?

Mijn stelling is altijd, wat wil je laten horen en overbrengen met je productie qua gevoel en beleving aan de luisteraar? Ik denk dat als je jezelf deze vraag stelt bij elke productie, je tot een enigszins juiste mix, balans en sound zult komen waardoor hetgeen wat je wilt proberen over te brengen ook daadwerkelijk zult overbrengen. Dit betekent ook dat mocht je met anderen samenwerken voor een bepaalde productie, het jouw taak als producer is om de anderen aan te sturen dan wel te begeleiden tot hetgeen dat jij gespeeld, gezongen of gerapt wilt horen worden op jouw productie! Waarom?  Alles wat jij zult opnemen moet  gemixt en tot een volwaardig eindproduct gebracht worden en dat is jouw zorg! Daarmee zeggende om een hoop hassle achteraf (als iedereen weer weg is uit de studio) te voorkomen, ervoor te zorgen dat alles wat je wilt opnemen ook op de juiste manier gebeurd zodat dit later tijd scheelt tijdens het mixen. Er is niets zo vervelend als achteraf een hoop tijd kwijt te zijn aan het corrigeren van bepaalde ongewenste klanken of vervormingen die eigenlijk bijna nooit voor 100% te elimineren zijn, zelfs niet met de juiste apparatuur. Natuurlijk is de kunst van het mixen juist ongewenste klanken en of vervormingen te filteren en door een goede balans van geluidsbronnen naar een goed klinkend eindresultaat te brengen, maar, dat betekent niet dat je degene die of datgene dat je wilt opnemen maar gewoon klakkeloos en onoplettend doet! Dit is namelijk niet de juiste wijze of smaakgebonden eerder gebonden aan onwetendheid, laksheid en heel soms gebrek aan het juiste apparatuur of misbruik van juiste apparatuur. Natuurlijk weet ik dit door alles wat hierboven beschreven staat al heb doorlopen! hahaha! Eerlijkheid duurt het langst zeggen we dan maar! Ervan uitgaande dat je je opnames op de juiste manier uitvoert, zijn er een aantal spelregels waaraan je je mag en eigenlijk wel moet houden om tot een zo goed als mogelijk klinkende mix te komen nl;

-Overdrijf niet met het kleuren van geluidsbronnen, draai dus niet te veel laag , mid en of hoog in of uit de geluidsbron. Geluidsbron is wat het woord zegt, bron van het geluid, dus je sample, instrument of vocal opname etc. En als je al graag wilt kleuren, dan doe dat in tegengestelde richting, voor de duidelijkheid; soms wil je vb. meer hoog op een geluidsbron dan wel op een kanaal in je DAW, neem een EQ en draai een aantal db’s laag weg of maak een low cut vanaf een bepaalde laag frequentie, hiermee creëer je namelijk meer ruimte voor de hogere frequenties. (hieronder een voorbeeld van een low cut vanaf 100hz)

Wat ik je sowieso wil aanraden is, maak standaard op elk kanaal in je DAW, ongeacht je geluidsbron een low cut vanaf 25hz. Op dat frequentiegebied zul je vrijwel geen toon waarnemen en ik denk ook niet dat je deze in je mix wenst. Daarnaast hebben de meesten van ons niet eens studiomonitors of een ruimte die 25hz weergeven laat staan de luisteraar thuis. En zo ja, erg duidelijke of belangrijke muzikale info zullen op dat frequentiegebied niet voorkomen. En als je echt fan bent van extreem sublaag moet je toch maar je Drephones niet verkopen en lekker een sinusje van 25hz en op maximaal volume voor een half uur aanzetten, ik denk dat je dan wel snapt waarom ik deze tip met je deel.

Ik vertel mijn workshop cursisten namelijk altijd om te cutten en snijden in frequenties van geluidsbronnen om zo het gewenste resultaat te behalen, dit werkt niet altijd in alle situaties, en als je toch eigenwijs bent (net zoals ik dat kan zijn), draai nooit meer dan +3db op welk frequentiegebied dan ook…mocht je dit wel moeten doen, dan betekent het dat je geluidsbron niet goed genoeg  is opgenomen en dus is het dan wenselijk om de geluidsbron opnieuw op te nemen, en bij herhaling van dezelfde problematiek na te lopen waar het fout gaat? Dit kan natuurlijk verschillende oorzaken hebben. Naast evt. problemen rond het opnemen, heb je ook weleens last dat je mixen dicht slippen, dus geknepen klinken een beetje het badkuip idee en dit is een teken dat er teveel geluidsbronnen met dezelfde frequenties even hard en tegelijk uit de kanalen van je DAW komen. Daarom zul je om dit zoveel mogelijk te voorkomen moeten cutten in frequentiegebieden maar wel zodanig dat je de kenmerken van de geluidsbron enigszins heel laat. Mja leuk, hoor ik je denken, maar wat bedoel je nou?

Simpel gezegd: elk geluidsbron (instrument, vocal etc.) heeft zo zijn eigen frequentiegebied, (dus klankgebied) zie hieronder een overzicht met instrumenten en diens frequentiegebieden:

Ik zou zeggen zie hierboven en hanteer daar waar mogelijk dit overzicht ook wel chart genoemd tijdens het mixen van je producties. Deze chart helpt je met het herkennen van de klankeigenschappen van verschillende instrumenten. Erg handig dus als je moet gaan snijden/lowcutten of wilt kleuren in frequentiegebieden van een geluidsbron. vb. wil je meer punch in je kick/bassdrum maak een low-cut  vanaf vb. 35hz en draai 1 a 2 db in het frequentiegebied tussen de 60 en 100 hz. (Mocht het zo zijn dat je al een low cut bij elk DAW kanaal aanmaakt van 25hz dan is een low cut vanaf 35hz niet nodig). Maar er zijn ook wel instrumenten waarbij je een lowcut kunt maken vanaf 250hz v.b. bij een hihat of cymbal en andere hoogfrequente geluidsbronnen die sowieso weinig tot geen klank produceren onder bepaalde frequenties, zoals te zien op de chart en als je heel goed hebt gekeken naar de chart is het je waarschijnlijk ook niet ontgaan dat bijna alle geluidsbronnen in het frequentiegebied van 100hz tot 10khz muzikale informatie weergeven. Nu snap je dus hopelijk ook dat het niet zo eenvoudig is om deze geluidsbronnen allemaal tegelijk op hetzelfde moment op zelfde volume oftewel gain in hetzelfde frequentiegebied uit te sturen per kanaal op je DAW zonder hiermee problemen te krijgen in je mix. Het is dus ook heel belangrijk wat je wilt laten horen op de voorgrond, wat op de achtergrond en zelfs iets meer links of rechts in je mix? Dit is dus inderdaad afhankelijk van het genre en stijl (smaak) van productie waarmee je bezig bent of wilt gaan zijn. Om dit verhaal maar eens kort en bondig in de praktijk te brengen, probeer te cutten in frequentiegebieden per kanaal op geluidsbronnen waar ze het minste muzikale informatie bevatten. Dus open een template in je DAW, laad een drumloop in je softwaresampler, speel zelf of sample een basslijn, gitaarrif, piano/rhodes of pak een sample uit een song en ga aan de slag! zoek vervolgens een frequentie uit waar het geluidsbron het meeste muzikale informatie bezit, doormiddel van een spectrum analyzer op je masterkanaal. Maak low cuts op elk kanaal in de frequentiegebieden waar de geluidsbronnen het minste doen en kijk op je spectrum analyzer wat er gebeurd. (hieronder afgebeeld spectrum/multimeter analyzer van Nugen):

Door een spectrum analyzer te gebruiken kun je het jezelf iets gemakkelijker maken, het is en kan namelijk een hele handige visuele controlepunt zijn van wat je doet. En ik denk dat er genoeg producers zijn die zo’n handige tool of plug-in niet of bijna nooit gebruiken. Ik zeg; gewoon doen!

Naast het lowcutten, snijden, kleuren etc. kun je ook als extra optie werken met panning. Dit houdt in plaatsing van het geluid links of rechts. Door dit te doen maak je meer plaats vrij in de mix voor geluidsbronnen die echt in het midden geplaatst zijn en dan heb ik het met name over MONO geluidsbronnen v.b. leadvocal, drums, basslijn. Natuurlijk bepaal jij wat je leidend maakt als geluidsbron dus wat je in het midden zet en wat er evt. iets meer links of rechts te horen mag zijn, maar je zorgt wel voor een spreiding in het stereobeeld, wat soms best wenselijk kan zijn. Breng het in de praktijk zoals ik aan je heb voorgesteld met het lowcutten en kleuren icm. spectrum analyzer.

Uiteraard mag je ook al je geluidsbronnen processen met vb. reverb, delay, compressie, chorus. Let wel hierbij geldt hetzelfde, overdrijf niet. Een gitaar riff met vb. te veel delay zal onduidelijk overkomen en daardoor je mix alleenmaar onnodig onduidelijk maken. (tenzij dat de bedoeling is). Compressie daarentegen kan soms wel handig zijn, en dit vooral op leadvocals, drums en basslijn. Dit zijn namelijk in 99% van alle muziekstromingen de geluidsbronnen die vooraan staan danwel erg duidelijk aanwezig zijn in een productie. Een compressor werkt uitermate effectief op passages die qua volume niet constant zijn terwijl dat wel gewenst is vb. een snare of kickdrum die je op constant volume hebben. Nu heb je daar met elektronische drums of gesamplede drums niet zo’n last van, maar in een live omgeving is het erg prettig om dit trucje wel uit te kunnen voeren. Hetzelfde geldt voor leadvocals, die wil je ongeacht, altijd even hard horen. Daarnaast kan je de compressor voor verschillende doeleinden gebruiken (afhankelijk van compressor) en soms ook op een positieve manier misbruiken! 😉 Maar goed, hierover zul je de handleiding van je audio plug-in maar eens moeten raadplegen of binnenkort een workshop moeten komen volgen in Nijmegen. Ik kan er nog veel meer over schrijven maar zoals ik al meerdere malen heb gezegd, lees, probeer en luister! Je moet het zelf een beetje ondervinden.

Een probleem die ik regelmatig heb en ook hoor bij anderen is, een basslijn die tegelijk met een bassdrum te horen moet zijn. Mja velen kennen dit probleem vast wel denk ik. Je hebt een toffe basslijn gespeeld en gooit de drums erbij en komt erachter dat de bassdrum en basslijn eigenlijk elkaar in de weg zitten. Waarom? Omdat ze erg dicht en meestal op dezelfde frequentie muzikale informatie bevatten. In dit geval heb je 2 opties: een compressor met sidechain of snijden en lowcutten (evt. icm. sidechain compressie). Simpel gezegd en probeer dit zeker even uit; zet een compressor met sidechain mogelijkheden op desbetreffend basslijn kanaal en koppel de sidechain input met het bassdrum kanaal, je zult dan merken dat elke keer als de bassdrum inkomt de basslijn heel kort naar beneden gaat qua volume zodat ze elkaar op dat moment niet in de weg zitten. Uiteraard kun je dit ook proberen door te snijden in de frequentiegebied van de basslijn en bassdrum, zo doe ik het ook weleens. Gewoon op het frequentiepunt waar je de bassdrum omhoog gedraaid hebt met de EQ, bij de basslijn snijden (dip) op dat frequentiepunt en dan mag dit wel iets meer zijn dan -3db! Let wel hier tast je de klankeigenschap van de basslijn mee, soms is dat niet wenselijk en dan doe je het heel lichtjes snijden in desbetreffende frequentiegebieden en gebruik je alsnog sidechain compressie. Ook dit klinkt misschien als abracadabra, maar eenmaal gezien en geprobeerd kom je erachter dat dit zeker z’n mogelijkheden biedt.

Gain, dus volume dat je uitstuurt per kanaal, zet sommige kanalen wat zachter dan anderen, en dan heb ik het hier over de geluidsbronnen die je niet prominent aanwezig wilt hebben en ook niet gepanned hebt, maar slechts dienen als “extra” sfeer en meer naar de achtergrond mogen. Wat soms ook helpt is door op het kanaal van deze geluidsbron een reverb lichtjes aan te zetten en daarmee maak je het ietsje onduidelijker, maar de gain wat db’s terugdraaien blijft mijns inziens de beste optie.

Uiteindelijk na wat tips en trucjes op een vrij beknopte manier te hebben gedeeld met je, snap je wel dat je productie dus afhangt van een juiste creatie van het muziekstuk, de opname daarvan en mixage! Dat mixen een vak apart is snap je ondertussen ook wel, desondanks zijn het juiste muziekstuk en opname net zo belangrijk voor het mixen, en als je alle 3 facetten enigzins beheerst zul je steeds betere producties afleveren. Vergeet ook niet eerder behandelde zaken zoals akoestiek en studiomonitoren, deze bepalen namelijk wat jij hoort!

En mocht je denken dat ’t allemaal te moeilijk voor je is (op dit moment) en je wilt graag hulp en praktijkvoorbeelden, nogmaals, binnenkort volgen er workshops in Nijmegen, deels theoretisch deels in een praktijkomgeving. Dus, mocht je interesse hebben of iemand kennen die dit interessant lijkt, hou dit blog dan goed in de gaten.

Voor zover deel 1.

tot de volgende….

Nikola Krstovic.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s