Vocal opname

Geachte lezers en followers,

Na veel nagedacht te hebben over wat te schrijven, thans een beetje rekeninghoudend met een soort van volgorde betreffende de items, vindt ik het tijd om toch maar even een bepaald item te belichten zonder geheel in de diepte te gaan, voor mijn gevoel heb ik bij m’n vorige item; mixen tips en tricks deel 1 wat laten liggen. Nou ja laten liggen, laat ik het zo zeggen, ik wou eigenlijk wat meer schrijven maar het was al een behoorlijke lap tekst geworden dus heb ik jou en mezelf maar even een pauze gegeven. Deze keer wil ik terug komen op; Vocal opname, lees je mee?!

Vocal opname is denk ik wel 1 van de moeilijkste aspecten als we het hebben over produceren, thans dat is mijn beleving. Ik krijg namelijk (meestal) de beats wel duidelijk klinkend en dynamisch genoeg, maar het aspect vocal opname blijft en is toch vindt ik altijd het moeilijkst. Natuurlijk zul je denken, hoezo? Ik plug de mic in m’n geluidskaart en laat desbetreffend vocalist z’n ding doen en klaar. Mja, zoals je in de vorige blog had kunnen lezen is dat niet helemaal het geval. Want in de essentie is het wel zo dat de vocalist op dat moment de geluidsbron is achter de microfoon geplaatst wordt en z’n ding moet doen. Maar zoals je weet, elke geluidsbron heeft zijn eigen specifieke frequentie bereik, klankkleur en dus zijn er ook wel degelijk zaken waar jij op moet letten tijdens de opname ervan om zo min mogelijk hassle achteraf te hebben (dus tijdens het mixen). Je wilt immers een zo goed mogelijke opname het liefst met zo min mogelijk bijgeluidjes die door verschillende oorzaken teweeg gebracht kunnen worden. En geloof me, een vocal opnemen kan iedereen, maar een vocal op een goede manier opnemen en mixen, dat is echt wel een kunst. Zeker als je op deze manier met dit soort vocalisten moet werken;  http://www.youtube.com/watch?v=Ke8YY-Kxa_w  (kan leuk zijn hoor, maar ehm, niet voor in de studio).

De vocalist moet ervoor zorgen dat zijn of haar tekst zo overkomt zoals bedoeld op zijn of haar manier en kunnen, en zich voornamelijk daarmee bezighouden, en dit kan soms lastig zijn als iemand goed op dreef is maar toch bepaalde klanken te scherp uit de mond(hoeken) ten gehore brengt die niet wenselijk voor de opname zijn. Dus eigenlijk is het net zo belangrijk dat degene achter de microfoon ook enigszins weet hoe ver hij of zij van microfoon moet staan en letten op articulatie en uitspraak. En dan heb ik het voornamelijk over de P, B, K, T, F en S klanken! Ja, ik weet het klinkt als een enge aandoening, maar het zijn letters die meestal en bijna bij elke vocalist een harde duidelijk klank teweeg brengen, daarmee wil ik zeggen de woorden die bovenstaande letters bevatten kunnen vb. in een rap soms erg en overduidelijk schel (en soms binnensmonds) ten gehore komen tijdens de opname. Hoe dan ook, te veel overduidelijk schelle of te onduidelijke (binnensmonds) PBKTFS klanken zijn een boosdoener voor de vocal opname en dus uiteindelijk een zeer moeilijke factor in de mix en uiteindelijk voor je productie. Let wel deze PBKTFS moeten altijd duidelijk te horen zijn, als je ze zou weg laten of te veel reduceert dan wordt het woord dat uitgesproken/gezongen is te onduidelijk en dit wil je niet. En om je een geheugensteuntje te geven aan deze PBKTFS klanken, denk aan een beatboxer, want die beatboxt voornamelijk met de PBKTFS klanken, en dan zijn de P en B de kick, K de snare, de T en S hihat, F en S cymbal of open hihat klanken. Snap je me niet, dan probeer te beatboxen en dan snap je me wel!!! Nee, kun je dat niet? Ok, deze meneer wel: http://www.youtube.com/watch?v=4iRu93y33xY&feature=related (vanaf 1:00)

Bij een teveel aan overduidelijk en of schelle PBKTFS klanken zul je aan de slag moeten gaan deze enigszins te beperken door vocal-editing dan wel bij opname al bepaalde technieken uit te voeren en dan let je vooral op microfoon opstelling, dus plaatsing en richting ten opzichte van de geluidsbron etc. Natuurlijk kun je evt. een de-esser in de arm nemen om ervoor te zorgen dat de te schelle F en S klanken enigszins beperkt blijven, maar dit is een oplossing die helaas niet altijd voor hele mooie resultaten zorgt, vooral wanneer de F en S klanken te prominent aanwezig zijn in de vocal opname, laat ik het zo stellen als je teveel moet de-essen, dan ben jij of de vocalist niet op de juiste manier bezig geweest. De F en S klanken hebben altijd hoogfrequent bereik. De P, B, K, T klanken zijn voornamelijk, en dit zeg ik maar op mijn manier percussieve klanken die nog op sommige moment nog voor meer problemen kunnen zorgen daar je hier geen apparaatje voor hebt om deze te beperken, ja je hebt voor de P en B klanken een pop filter ook wel plop kap/filter genoemd

maar da’s meer een spuug-vang-netje dan een hulpmiddel om de P’s en B’s tegen te gaan. Hier zijn namelijk andere technieken voor te hanteren om deze klanken enigzins te beperken. De P en B klanken hebben meestal een mid laag frequent bereik, en kan het zelfs behoorlijk naar het laag frequent bereik doorlopen. De K klank heeft een mid frequent bereik en de T een mid hoog frequent bereik. En eigenlijk ben ik 1 klank vergeten dit is de G klank, die je soms ook de nek kan omdraaien, want een extreem fel klinkende G klank is net zo storend als de PBKTFS klanken. Alleen bij de G klanken is het zo dat het ligt aan de taal en dialect waarin gerapt of gezongen wordt. Het is uiteindelijk de geluidsbron (we hebben het hier over de vocalist) die dit produceert natuurlijk, want een fatsoenlijke microfoon en preamp geven weer en transporteren het signaal naar de audio interface die icm. jouw DAW het signaal vervolgens vast legt als .wav of .aiff extensie. 1 Troost, omdat alle mensen (gelukkig) verschillend zijn en klinken zul je er bij de ene vocalist meer last van hebben dan bij de andere. Om een duidelijk voorbeeld te geven, in de Nederlandse taal zul je bij vb. iemand uit het zuiden een minder prominente G klank horen dan bij iemand uit de randstad. Tevens kun je zo’n G klank best moeilijk elimineren dan wel beperken. Ik heb er moeite mee, dus als iemand wel een goede manier weet zonder de vocalist elke te straffen met een heet voorwerp als hij of zij die klank ten gehore brengt, dan hoor ik het graag!

Je snapt natuurlijk ook, dat deze klanken (onthoud de beatboxer) op sommige momenten in een track erg veel kunnen lijken op de percussieve klanken van de instrumenten in je productie en dus ook bepaalde momenten een storende factor kunnen zijn, soms hoor je op die klanken zelfs een bepaald tikkend of floppend geluid. Ja, de felle (vaak kapot klinkende) G klank uitgezonderd want dat klinkt meestal als een stuk papier dat door midden gescheurd wordt, hahaha! En nu ff bij de les blijven, There you go, heb je een muziekstuk gemaakt waarop je behoorlijk wat uurtjes hebt gezeten en dan komt er iemand langs die dat ff teniet doet met z’n vocals…leuk! Kun je weer gaan draaien in frequenties en allerlei vocal editing stunts en trucs uit de kast trekken om het enigszins acceptabel klinkend te krijgen. Sja jonge jij ik weet dit is niet altijd het leukst, maar wel het meest leerzaam.

Zelf heb ik best wat vocal opnames gedaan met meestal rappers, wat zangers en zangeressen. Mijn conclusie, met de laatst genoemde categorie had ik minder problematiek dan met eerst genoemde. Logischerwijs, want rap is achterelkaar op een ritmische manier gesproken tekst, vaak niet melodieus en dus zul je eerder problemen tegen komen met de PBKTFS(G) klanken. Zang daarintegen is wel melodieus en dus meestal minder percussief dan rap en zul je daarom ook minder snel storende klanken waarnemen, tenzij iemand z’n best doet en of vals zingt, maar dat is een ander verhaal.

Anyway, enkele tools die handig zijn ter voorkoming van ongewenste klanken zijn; de-esser en EQ, en zoals gezegd de de-esser werkt prima op hoogfrequente woord klanken, deze zoals de naam al doet vermoeden, de de-esser, zorgt ervoor dat de S’en minder schel overkomen en kan eigenlijk ook helpen de F klanken indien schel opgenomen een beetje te reduceren. Voor de algemene werking en eigenschappen van een de-esser verwijs ik je naar Google of check de handleiding van je de-esser audio plug in of hardware. (zie hieronder een afbeelding van een De-Esser, van Empirical Labs DerrEsser).

De EQ gebruik ik zelf meestal voor low cutting vanaf 85hz op lead vocals en op dubbele vocals vanaf 120hz dit om het laag van de vocal te elimineren. Voor verdere (na) processing, kun je een compressor gebruiken om vb. de stem op een enigszins constant volume te houden en een delay en of reverb om wat extra juice, shine en diepte aan de vocal toe te voegen. Afhankelijk van het genre en jouw smaak om te bepalen wat of welk apparaat te gebruiken en de toegepaste hoeveelheid ervan. (hieronder de ultieme vocal compressor Urei 1176)

Wat ik soms weleens zie of hoor, dat producers met compressie , EQ en de-essing opnemen, dit kan handig zijn, maar, persoonlijk neem ik liever zonder compressie, EQ en de-esser op. Redenen zijn er genoeg, maar de belangrijkste is; ik neem het liefst de vocal in z’n gehele bereik op (zover mijn mic en preamp het kunnen weergeven), en dus hou ik meer vocal over om mee te werken, dan wel minder ongewenst versterkte klanken en rommeltjes. Ter verduidelijking, als je met een vocalist werkt die teveel van het goede heeft wat betreft de PBKTFS(G) klanken, dan wil je dit niet nog meer versterken of op een lelijke manier verzwakken door compressie en of EQ / de-essing tijdens opname! Met een EQ daar haal je meestal weer iets naar boven en naar onder in het frequentiegebied en de de-esser haalt bepaalde hoogfrequente eigenschappen weg, dus dit kun je beter achteraf doen, op deze manier hou je zoveel mogelijk van de originele geluidsbron (vocal) over! Je moet de geluidsbron altijd zo heel mogelijk laten en pas in de mix bepalen wat of welke frequentie(s) dan wel storende elementen eruit ge-edit moeten worden. Tenzij je al jaren ervaring hebt en weet wat je doet en of een bepaalde sound wilt creeren, maar er zijn er maar weinigen die dat doen met vocals, is mijn ervaring.

De afstand tussen geluidsbron (vocalist in dit geval) en microfoon is ongeveer 20cm! Hoe dichter bij de microfoon, des te meer laag frequenties je van de vocal opneemt, dit kan fijn zijn, maar soms ook te zwaar in het laag met evt. nadelige gevolgen achteraf. Er staan tal van voorbeelden van mic / geluidsbron opstellingen op het internet met daarbij tekst en uitleg, dus ik zou zeggen google, lees en probeer verschillende voorbeelden uit in de praktijk en kom er zo achter wat bij/voor jouw productie werkt!

Een veel gestelde vraag die ik vaak te horen krijg is, welke microfoon met welke preamp zijn het best voor rap of zang? In de regel kan ik je dit meegeven, kijk naar de specs van beide apparaten en dan voornamelijk naar de impedantie waarden en de frequency range (frequentiebereik). Maar welk merk en type microfoon met welk merk en type preamp, nou eh, ik kan er wel een paar noemen die ik graag zou willen hebben, maar zo hebben verschillende mic’s en preamps ook hun eigen klankeigenschap en frequentiebereik. En zul je misschien wel een hele goede set aanschaffen maar klinkt een ander setje misschien net weer iets beter voor een bepaalde vocalist, want ook elke vocal heeft zoals eerder vermeld z’n eigen klankeigenschappen, frequentie bereik…Moeilijke keuze dus! Daarnaast zijn er ook nog eens best wat verschillende typen microfoons verkrijgbaar o.a. dynamische, condensator groot membraam, klein membraam, ribbon, dus make a pick?! Hetzelfde geldt voor de preamps, wil je solidstate of tube of een beetje van beide? De kwaliteit van potmeters, schakelaars en zelfs de interne bekabeling en kwaliteit van het soldeer en printplaat van de preamp (dit is misschien wel ver gezocht) allemaal iets doen (meestal ten nadele) in de vocalchain. Bij de topmerken zal dit stukken minder zijn daar deze preamps met meer zorg en het best mogelijke materiaal (voor het bedrag) in elkaar gezet worden, dit gaat dan ook meestal gepaard gaat met een hoog prijskaartje en is dus niet voor iedereen! Beter, ga je bij jezelf ten rade wat wil IK gaan opnemen? vocal en instrument of alleen vocal? welk genre? wat voor een sound wil IK? Een zo goed mogelijke natuurlijk, dat snap ik, maar wil je juist een hele cleane sound of een beetje een warme karakteristieke sound? Bereken ook het budget dat je er minimaal aan kunt spenderen en kijk dus ook naar de prijsklasse dat je kunt betalen. Als je vb. een budget hebt van 500,- voor mic en preamp, dan zou ik zeggen geef aan beide apparaten hetzelfde bedrag uit en dan misschien zelfs nog eerder ietsje meer aan een preamp. En sowieso inlezen over de verschillende mic’s en preamps en keuzen die er zijn. Neem de vocalist waar je (het meest) mee werkt mee naar de muziekwinkel, eigenlijk liever thuis, en neem ter plekke iets op met verschillende mic’s en preamps. En als leidraad, luister naar producties van anderen en als de vocals je bevallen vraag desbetreffende producer/rapper met welke mic en preamp het is opgenomen, en of dit in hun eigen homestudio gedaan is of elders, welke kabels er tussen de apparaten zitten, welke audio interface, welke extra hardware of plug ins gebruikt zijn etc. En zo kom je uiteindelijk weer uit op het geen wat ik nu al 10 x heb geschreven: lezen, vragen, de mic(s) en preamp(s)aanschaffen of huren, uitproberen en je conclusies trekken! Wat ik je tevens mee wil geven is, de prijs die je betaalt is dus ook meestal de kwaliteit dat je krijgt! Dus verwacht geen wonderen van een preamp en microfoon die samen nog geen 150,- euro hebben gekost, ik neem aan dat je dat ook wel begrijpt, al kun je met het goedkopere materiaal ook al best redelijke opnames maken maar zul je (bijna) nooit de kwalitatieve opname van een professionele studio benaderen. Ook moet je weten dat voor de opname van instrumenten je soms beter een ander type mic moet gebruiken! Hierover kun je veel lezen op verschillende sites, dus Google dit ook even als je toch al bezig bent. Desondanks alle bovenstaande info, moet je gewoon ergens beginnen, met welk budget dan ook en gewoon het beste ervan maken, opgegeven moment komt tijd, komt raad en als het even kan ook geld, en dan maak je stapsgewijs je groei naar betere opnames en betere apparatuur. (hieronder om jou en mezelf te plagen een afbeelding van een buizen mic die meneer headphone Dre voornamelijk gebruikt incl. een van zijn favoriete preamps, dit setje is aan te schaffen voor een duizendje of 12)

 Sony C800G    Neve 1073

Nu zou je als je de financiele mogelijkheden hebt dit setje kunnen aanschaffen en denken yeah, nu ben ik klaar! Nou eh, lees in dat geval toch nog maar even verder.

Nu komende op het volgende, en dit is misschien wel het grootste verkeerde gedachtegoed!  Je hebt GEEN vocalbooth nodig om een goede vocal opname te maken! Serieus, deze heb je niet perse nodig. Sterker nog, ik zelf heb er 1, maar die is al een tijdje dienstdoende als opslaghokje voor oud spul. Kijk, in een professionele omgeving in een dure high end studio, zie je meestal een grote open ruimte waar de muzikanten plaats mogen nemen met hun instrumenten, idem dito voor de vocalist(en) met wat schermen erom heen! Geloof me een hokje van 1 bij 1 volgeplakt met bouwmarkt noppenschuim zal de vocals echt niet beter laten klinken. Ook ik heb ooit gedacht ik moet perse een vocalbooth en dit en dat, nee hoor, gewoon in de ruimte waar je je studio apparatuur hebt staan (control room), gewoon daar opnemen, wat velours gordijnen of een kamerscherm achter de vocalist (en erlangs) mag! Maar maak geen dicht hokje van hout met van dat bouwmarkt noppenschuim, want dat hokje doet dan ook weer iets vreemds met frequenties van de vocals! Dit komt natuurlijk doordat het een klein hokje is! Beter zorg je indien mogelijk voor een grotere opname ruimte. Ook hierbij geldt dus, de akoestische eigenschappen van je ruimte(n) zijn erg belangrijk zowel voor opname als voor het afspelen van geluid! Maar goed dit is en blijft natuurlijk ook situatie afhankelijk!

Kabels zijn misschien wel het meest onderschatte in de vocalchain. Erg verstandig is het dan ook om je te verdiepen in de verschillende merken en typen kabels, vooral als het aankomt op de bekabeling tussen mic, preamp en audio interface! Ik kan je 1 tip geven, zorg ervoor dat je ze koopt bij een muziekwinkel dat gespecialiseerd is in high end studio apparatuur want die zullen waarschijnlijk wel de juiste type en merk kabel leveren die voldoen aan de juiste kwaliteitsnormen. Weet wel dat dit niet goedkoop is, en reken gerust op 70,- euro voor een mic kabel van een meter of 5 tot 7. Ook hierover wil ik je echt aanraden even te gaan lezen en vooral, als het kan, navragen bij een professionele studio welk merk en type bekabeling zij gebruiken voor microfoons. Natuurlijk moet dit voor jouw situatie dan ook wel van toepassing zijn anders heb je er nog vrij weinig aan. Maar goed, lees, vraag door en luister aandachtig wat de profi’s te zeggen hebben. Dit doe ik ook altijd als ik iets niet weet of perse te weten wil komen. Er zijn een paar winkels in Nederland die high end studio apparatuur verkopen, ik zou zeggen neem een kijkje op www.helios.nl

Eigenlijk zul je elke kans die je krijgt om met verschillende producers, studio engineers te praten moeten benutten om erachter te komen wat voor ze werkt als het gaat om vocal opnames, en kijk ook eens op youtube naar interviews met “grote” internationale top producers en engineers in hun studio, soms geven ze hele waardevolle tips!!! Er is altijd wel ergens info vandaan te halen, maar je moet het wel weten te vinden. Ook zijn er heel wat boeken te vinden in je lokale bibliotheek en zoek naar modern recording techniques of bestel het boek bij een boekhandel, dit is misschien wel je beste investering! Want ik heb nu slechts een aantal zaken behandeld en eigenlijk moet je nog veel meer weten, maar ik ga niet alles voorkauwen. Je moet altijd je eigen research doen in de praktijk, anders blijf je een ping pong balletje van andermans verhalen en weet je nog steeds niet waarom je iets op een bepaalde manier wel of niet goed doet.

Goed, genoeg geschreven lijkt me, ik denk dat je nu wel toe bent aan een kop koffie of een red bulletje, ik zeg dan ook maar; bedankt voor het lezen!

Zoals gewoonlijk mail je suggesties en opmerkingen naar producernieuws@mail.com

tot de volgende…(en de volgende staat al klaar!)

Nikola Krstovic.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s